صدر الدين علي بن ناصر الحسيني ( مترجم : رمضان على روح الهى )
56
زبدة التواريخ ، أخبار الأمراء والملوك السلجوقية ( فارسى )
سپاهى خروشان و شوكتى برپا از خراسان برفت . چون به حدود بغداد رسيد ، بساسيرى بگريخت و دامن دشت درنورديد و به رحبه ، از شهرهاى شام ، مقام كرد . مستنصر ، خدايگان مصر ، « 1 » كه اين بدانست ، چندين خلعت و هديه مر او را فرستاد . هم در اين هنگام ، ملك رحيم ابو نصر ، « 2 » نوادهء عضد الدولهء بويى ، با بساسيرى همراه بود اما بساسيرى با او پيمان گسست و او را وانهاد . سلطان طغرل بك در بيست و پنجم صفر سال چهارصد و پنجاه به بغداد درآمد و ملك رحيم را بگرفت و به رى فرستاد و در دژ طبرك حبس كرد تا ملك رحيم در آنجا بمرد و پادشاهى بنوبويه ازميان رفت . گاه شاهى ايشان صد و بيست و هفت سال بود . سپس سلطان طغرل بك از پى بساسيرى برفت و بيست و پنجم رجب سال چهارصد و پنجاه از بغداد رخت برداشت . چون به نصيبين رسيد برادر مادريش ، ابراهيم بن ينال ، از او بگسست . و با لشكرى همه شيران بيشه به عراق باز شد . سلطان در پى او از نصيبين برفت ولى چون به همدان رسيد ، ابراهيم چيرگى يافته و كارش بالا گرفته بود . سلطان طغرل در همدان محاصره شد و سپاهيان بر ابراهيم گردآمدند . سلطان الب ارسلان در اين وقت به سيستان بود كه نامهء عمش ، سلطان طغرل ، به دو رسيد كه : « برادرم با من بر سر حقم نزاع كرد و در فساد ملكم كوشيد و مرا گريزى از كمك و ياريت نيست » . سلطان الب ارسلان هم از سيستان ، از راه دشت ، ده روزه راه به حدود عراق رسيد و به بارگاه سلطان طغرل درآمد . بامداد نوزدهم جمادى الاخر سال چهارصد و پنجاه و يك ، دو سلطان
--> فرمانفرمايى آخرين بوييان فارس و عراق ( 1055 - 932 ) بود . وزير القائم بأمر اللّه بود و نفوذ و استقلالش ، و حمايتش از گروههاى شيعى پايتخت ، نگرانى خليفه و وزير اول ، رئيس الرؤسا ابو القاسم على بن مسلمه ، را موجب شد . اينان كس به نزديك سلطان طغرل بك فرستادند و از او خواستند كه با سپاهيانى راهى بغداد شود تا آن را از قهر بساسيرى و هوادارانش برهاند . از پى آن ، بساسيرى ناچار به گريز از بغداد شد . نك . به : ابن اثير 9 / 211 و بندارى 10 - 9 و راوندى 171 و رشيد الدين 2 / 5 ، 22 - 21 و ابن خلّكان 1 / 173 - 172 . ( 1 ) . ابو تميم معدّ المستنصر باللّه هشتمين خليفهء فاطمى مصر ( 1094 - 1036 م ) بود . او براى بساسيرى « پانصدهزار دينار ، و جامههايى با همين بها و پانصد سوار و دههزار كمان و هزاران تيغ و كثيرى نيزه و تير » فرستاد : النجوم الزاهره 5 / 12 - 11 . ( 2 ) . ابو نصر خسرو فيروز ملك رحيم ( 1055 - 1048 م ) واپسين فرمانرواى آل بويه در فارس و عراق بود . پس از آنكه سلطان طغرل بك به بغداد درآمد ، نام خليفهء فاطمى را از خطبه برداشتند و ابو نصر را در دژ سيراوان در جبال ، در بند كردند و از آنجا به دژ طبرك ، در نزديكى رى ، بردند و او در پايان رمضان سال 450 ه در آنجا جان سپرد . دولت بوييان از 11 جمادى الاولى سال 334 تا پايان رمضان سال 447 ه دوام داشت . يعنى در حدود 113 سال و 4 ماه . نك . به : ابن اثير 9 / 212 و ابن جوزى 8 / 164 .